Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν

Το ΑΕΠ ισούται με τη συνολική αγοραία αξία όλων των τελικών αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται στην εγχώρια οικονομία κατά τη διάρκεια μίας συγκεκριμένης χρονικής περιόδου.

Το ΑΕΠ καταγράφει την αξία των τελικών αγαθών (π.χ. ψωμί) και τελικών υπηρεσιών (π.χ. ένα γεύμα σε εστιατόριο) και δεν καταγράφει την αξία των ενδιάμεσων αγαθών (π.χ. το αλεύρι που χρησιμοποιείται για το ψωμί) και ενδιάμεσων υπηρεσιών (π.χ. το ηλεκτρικό ρεύμα που χρησιμοποιεί το εστιατόριο) για την αποφυγή της διπλής καταμέτρησης.

Για τον υπολογισμό του ονομαστικού ΑΕΠ κάθε χρονικής περιόδου, η αξία του κάθε αγαθού ή της κάθε υπηρεσίας είναι η αγοραία τιμή εκείνης της χρονικής περιόδου (τρέχουσα τιμή). H μεταβολή του ονομαστικού ΑΕΠ οφείλεται σε μεταβολές στην οικονομική δραστηριότητα και σε μεταβολές στις τιμές. Για τον υπολογισμό του πραγματικού ΑΕΠ κάθε χρονικής περιόδου, χρησιμοποιείται η τρέχουσα τιμή από ένα έτος (το έτος βάσης) και δεν μεταβάλεται μεταξύ των χρονικών περιόδων (σταθερή τιμή). Η μεταβολή του πραγματικού ΑΕΠ οφείλεται μόνο σε μεταβολές στην οικονομική δραστηριότητα.

Η χρονική περίοδος είναι συνήθως ένα έτος (βάσει των ετήσιων εθνικών λογαριασμών) ή ένα τρίμηνο (βάσει των τριμηνιαίων εθνικών λογαριασμών). Οι τριμηνιαίοι εθνικοί λογαριασμοί παρέχονται με ή χωρίς εποχική διόρθωση, η οποία απαλείφει προβλέψιμες εποχικές μεταβολές στην οικονομική δραστηριότητα (π.χ., λόγω του τουρισμού η οικονομική δραστηριότητα είναι υψηλότερη το καλοκαίρι από ό,τι το χειμώνα).

Το ΑΕΠ μετριέται με τρεις ισοδύναμους τρόπους: την προσέγγιση δαπάνης, την προσέγγιση παραγωγής και την προσέγγιση εισοδήματος.

Σύμφωνα με την προσέγγιση δαπάνης, το ΑΕΠ ισούται με το άθροισμα της τελικής κατανάλωσης (κρατικής και ιδιωτικής), των επενδύσεων (κρατικών και ιδιωτικών) και των καθαρών εξαγωγών (εξαγωγές μείον εισαγωγές). Μία εναλλακτική, ισοδύναμη καταμέτρηση είναι το άθροισμα της ιδιωτικής δαπάνης (καταναλωτικής και επενδυτικής), της δημόσιας δαπάνης (καταναλωτικής και επενδυτικής) και των καθαρών εξαγωγών (εξαγωγές μείον εισαγωγές).

Το επόμενο γράφημα παρουσιάζει την εξέλιξη του ονομαστικού και του πραγματικού ΑΕΠ, καθώς και τις επιμέρους συνιστώσες του, σε ετήσια και τριμηνιαία δεδομένα.

Το επόμενο γράφημα παρουσιάζει τη συμβολή της κάθε συνιστώσας στη μεταβολή του ΑΕΠ.

Οι επενδύσεις (ακαθάριστος σχηματισμός κεφαλαίου) αποτελούνται από δύο βασικά μέρη. Το πρώτο μέρος είναι οι πάγιες επενδύσεις (ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου) και καταγράφει την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων, τα οποία προορίζονται για την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών για μία περίοδο μεγαλύτερη του ενός έτους. Παραδείγματα είναι η αγορά μηχανημάτων και εξοπλισμού και η κατασκευή κατοικιών και χώρων εργασίας. Οι πάγιες επενδύσεις επηρεάζουν την παραγωγική ικανότητα της οικονομίας.

Το δεύτερο μέρος είναι η μεταβολή των αποθεμάτων και καταγράφει την μεταβολή στα αποθέματα της οικονομίας, η οποία μπορεί να είναι είτε θετική είτε αρνητική (μία αύξηση στα αποθέματα έχει θετικό πρόσημο, ενώ μία μείωση έχει αρνητικό πρόσημο). Τα αποθέματα τείνουν να είναι πολύ ευμετάβλητα και, για αυτό το λόγο, αποτελούν σημαντικό συστατικό των διακυμάνσεων του οικονομικού κύκλου.

Το επόμενο γράφημα παρουσιάζει την εξέλιξη του ακαθάριστου σχηματισμού κεφαλαίου (επενδύσεις), του ακαθάριστου σχηματισμού παγίου κεφαλαίου (πάγιες επενδύσεις) και των αποθεμάτων.

Η διαφορά μεταξύ εσόδων από τις εξαγωγές και δαπανών στις εισαγωγές ονομάζεται εμπορικό ισοζύγιο ή καθαρές εξαγωγές. Το επόμενο γράφημα παρουσιάζει την εξέλιξη των εξαγωγών, των εισαγωγών και των καθαρών εξαγωγών.

.

Σύμφωνα με την προσέγγιση παραγωγής, το ΑΕΠ ισούται με την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία (ΑΠΑ) που παράγεται από τους τομείς της οικονομίας (όπως οι Κατασκευές, η Βιομηχανία κ.λπ.), συν τους φόρους μείον τις επιδοτήσεις στην παραγωγή. Η ΑΠΑ ενός τομέα ισούται με την αξία της παραγωγής του τομέα, εξαιρώντας την αξία ενδιάμεσων αγαθών και υπηρεσιών που χρησιμοποιούνται ως εισροές παραγωγής από άλλους τομείς (π.χ., ο τομέας των Κατασκευών χρησιμοποιεί μηχανήματα που παράγονται από τον τομέα της Βιομηχανίας).

Το επόμενο γράφημα παρουσιάζει την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία (ΑΠΑ) της οικονομίας.

Το επόμενο γράφημα παρουσιάζει τη συνεισφορά του κάθε τομέα στη μεταβολή της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας.

.

Σύμφωνα με την προσέγγιση εισοδήματος, το ΑΕΠ είναι ίσο με το άθροισμα των αμοιβών των μισθωτών (συμπεριλαμβανομένων των μισθών και των εισφορών εργοδοτών) και του ακαθάριστου λειτουργικού πλεονάσματος (δηλαδή του κέρδους) των επιχειρήσεων και των αυτοαπασχολουμένων, συν τους φόρους μείον τις επιδοτήσεις στην παραγωγή.

.

Ο αποπληθωριστής ΑΕΠ ορίζεται ως η αναλογία του ονομαστικού προς το πραγματικό ΑΕΠ. Η εξέλιξή του με την πάροδο του χρόνου αντικατοπτρίζει τις αλλαγές στο επίπεδο τιμών όλων των εγχώρια παραγόμενων τελικών αγαθών και υπηρεσιών. Ο αποπληθωριστής ΑΕΠ μπορεί να υπολογιστεί για κάθε συνιστώσα δαπάνης του ΑΕΠ, δηλαδή, εκτός από το ΑΕΠ, η κατανάλωση, οι επενδύσεις, οι εξαγωγές και οι εισαγωγές έχουν τον δικό τους αποπληθωριστή.